हाम्रो जीवनमा केही यस्ता भनाइहरू हुन्छन्, जुन सुन्दा सामान्य लाग्छन्, तर व्यवहारमा लागू हुँदा तिनको गहिराइले स्तब्ध बनाउँछ। धेरै समयअघि मेरा गुरुले भन्नुभएको एउटा कुरा आज मलाई अक्षरशः सत्य लागिरहेको छ। उहाँले भन्नुभएको थियो— “यदि कसैको मनमा तिमीप्रति विरोधी भावना छ भने, उसले तिम्रो कामको परिणाम होइन, केवल विवाद गर्ने बहाना खोज्छ।”
त्यसबेला यो कुरा एकादेशको कथा जस्तै लाग्थ्यो। सोच्ने गर्थें— मानिसहरू त काम र परिणाम हेरेर मूल्याङ्कन गर्छन् होला, पूर्वाग्रह त क्षणिक हुन्छ। तर, समय बित्दै जाँदा, व्यावसायिक जीवन, सामाजिक परिवेश र व्यक्तिगत सम्बन्धहरूमा यो कठोर सत्यसँग धेरै पटक साक्षात्कार हुन पुगेँ।
“दृष्टिकोण बिग्रिएपछि दृश्य जतिसुकै सुन्दर भए पनि त्यसको कुनै अर्थ रहँदैन।”
नियत र दृष्टिकोणको खेल
जब कुनै व्यक्ति वा समूहले कसैप्रति नकारात्मक धारणा वा विरोधी भावना बनाउँछ, तब उसको सोच्ने तरिका नै परिवर्तन हुन्छ। यस्तो स्थितिमा, तपाईंले जतिसुकै मिहिनेत गरेर, राम्रो नियतका साथ काम गरे पनि त्यो विरोधी आँखाले कामभित्रको सफलता देख्दैन। उसले त केवल कुन ठाउँमा त्रुटि खोज्न सकिन्छ र कसरी विवाद सिर्जना गर्न सकिन्छ भन्ने कुरामा मात्र ध्यान केन्द्रित गर्छ।
यो एक प्रकारको मनोग्रन्थि (Mental Block) हो। विरोधी भावनाले ग्रस्त मानिसलाई तपाईंको राम्रो कामले खुसी बनाउँदैन, बरु उसको अहं (Ego) लाई चुनौती दिन्छ। त्यसैले, उसले कामको प्रशंसा गर्नुको साटो शब्दमा अल्झिने, प्रक्रियामा प्रश्न उठाउने वा अनावश्यक प्रसङ्ग ल्याएर विवाद उभ्याउने प्रयास गर्छ।
हामीले के सिक्ने?
गुरुको यो भनाइलाई बुझेपछि जीवनमा धेरै कुराहरू सहज बन्छन्। यसले हामीलाई दुईवटा ठूला पाठ सिकाउँछ:
- अनावश्यक ऊर्जा नष्ट नगर्नुहोस्: जो व्यक्ति तपाईंलाई गलत साबित गर्न नै उद्यत छ, उसलाई आफ्नो कामको सफाई दिएर समय बर्बाद नगर्नुहोस्।
- आफ्नो बाटोमा स्पष्ट रहनुहोस्: विरोधी भावना भएका मानिसहरूको आलोचना काम सुधार्नका लागि होइन, तपाईंलाई अल्झाउनका लागि हुन्छ। त्यसैले उनीहरूका विवादमा नफसी आफ्नो लक्ष्यतर्फ अघि बढ्नुपर्छ।
निष्कर्ष
आज फर्केर हेर्दा लाग्छ, गुरुका शब्दहरू केवल अर्ति मात्र थिएनन्, ती त जीवन बुझ्ने एउटा ऐना थिए। सकारात्मक मन भएकाहरूले गल्तीमा पनि सुधारको बाटो देख्छन्, तर विरोधी भावना भएकाहरूले पूर्णतामा पनि विवादको बीउ रोप्छन्। त्यसैले, अरूको नियत बदल्न खोज्नुभन्दा गुरुको यो सत्यलाई स्वीकार गर्दै आफ्नो विवेक र कर्ममा विश्वास राख्नु नै बुद्धिमानी हो।
